لزوم مقابله كشورهاي جهان با حق وتوي مستكبرين
پس از موضع گيري رئيس جمهور، اين بار از طرف دكتر حداد عادل مطرح شد
ســوء اسـتفـاده اعضـاي دائـم شـوراي امـنيت از حق وتو طي 60 سال گذشته راه را براي تصميمات عادلانه و عملكرد مقتدرانه سازمان ملـل مـتـحـد بـسـتـه است. رهبران جـهـان هر سال در اجلاس مجمع عمومي مشكلات و مسائل جهان را مــطــرح مـي‌كـنـنـد امـا بـه وقـت تـصـمـيـم گـيــري، اعـضــاي دائـم شـوراي امنيـت بـراسـاس منـافع و مصـالـح خـود تصميمات را وتو و حـركت سازمان ملل را سوزن باني مي‌كنند.
پــس از اعـلام مــوضــع دكتـر احـمـدي نـژاد پـيـرامـون تركيب و عـملـكرد شوراي امنيت و ظالمانه خـوانـدن حق وتو براي پنج كشور امريكا، روسيه، انگليس، فرانسه و چين؛ حداد عادل نيز بر اين موضع پا فشاري نمود.
احـمــدي نـژاد در شـصـت و يـكميـن اجلاس مجمـع عمـومـي سـازمـان ملـل مـتـحـد خاطر نشان كـرده بـود: <رفـتار بعضي قدرتها، بزرگترين چالش امروز سازمان ملل مـتـحـد و سـازمـانـهـاي وابـسـتـه و شـوراي امنيـت اسـت. سـاختـار و آيـيـن كـار مـوجـود شـوراي امـنيت پـاسخگوي انتظارات نسل حاضر و نيازهاي امروز بشر نيست. رابطه مستقيم سوء استفاده از حق وتو با كـاهـش مـشـروعـيـت و كـارآمـدي شورا، اكنون وضوح بيشتري يافته و ديگر غير قابل انكار شده است.>
و امــا رئيـس مجلـس شـوراي اسـلامـي نـيـز در صد و هفدهمين اجلاس اتحاديه بين المجالس در ژنـو تـاكيد كرد:< اگر در دوره پس ازجـنـگ جـهـانـي دوم قدرت‌هاي پـيـروز جـنـگ حق ويژه‌اي را براي خـود قـائـل بودند امروز پس از 60 سال به همه ثابت شده كه حق وتو، شوراي امنيت و به طوركلي سازمان ملـل را از حـل وفـصـل بسياري از مـشـكـلات مـنـطـقـه‌اي بـازداشـته است. >
وي افـزود:< بـهـتـريـن شـاهد مـثـال، بـي پـاسـخ مـاندن جنايات رژيـم صهيـونيستـي در حـق ملت مـظلـوم فلسطين و ناتواني شوراي امـنـيــت در مـحـكــوم كــردن ايـن اقـدامـات ددمنشانه به دليل وتوي مكرر يك كشور است .>
رئيس مجلس شوراي اسلامي گفت: <تا زماني كه اين امتياز ويژه در شـوراي امـنـيـت وجـود داشـتـه باشد اين شورا نمي تواند به معناي واقعـي بـه بـرقراري صلح و امنيت در جـهـان كمـك كنـد و بـه هميـن علـت اسـت كـه ما بر لزوم محدود كـردن استفاده از حق وتو با هدف حذف نهايي آن تاكيد مي‌كنيم . >
حــداد عــادل تـصـريـح كـرد: <آنچـه در كنار اصلاحات سازمان ملــــل مــهــم اســـت تـغـيـيـــر در نـگــرش‌هــاي قــديـمـي بـرخـي از كشورهاي قدرتمند است . مجمع عـمـومـي سـازمـان ملـل متحـد كـه تقريبا همه كشورهاي جهان عضو آن هـستند و از اين رو اصلي ترين ركن سازمان ملل محسوب مي‌شود بــــايـــد نــقـــش بــيــشــتـــري در تـصـميـم‌گيـري‌هـاي مهـم جـامعـه بـيـن‌الـمللـي ايـفـا كـند و از حالت كنوني خود كه عمدتا نقش نظارتي است خارج شود. >
رئيس مجلس شوراي اسلامي گـفت :< در سال‌هاي اخير شاهد افــزايــش رونــد دخــالـت شـوراي امنيـت سازمان ملل در مسائلي كه در حــيـــطــه صـلاحـيــت ديـگــر ارگـان‌هاي اين سازمان است، بوده ايم كـه ايـن امـر غـيـرقـابـل قبول و زيـانـبـار اسـت . وي بـا بيان اينكه نـحـوه بـرخـورد شـوراي امـنـيـت با پـرونـده هـسته‌اي ايران نمونه‌اي از ايـن گـونـه اقدامات است، تصريح كـــرد: آمـــريــكـــا و مـعــدودي از مـتـحـدانـش به بهانه لاينحل باقي مـانـدن بـرخـي مـسـائـل مـربوط به بـرنـامـه هـسته‌اي صلح آميز ايران، مـوضـوع را به نحوي غيرقانوني از آژانـس بـيـن‌المللي انرژي اتمي به شوراي امنيت كشاندند ولي آنها در ايـن راه بـه هـدف خـود نـخـواهـند رسيد.>
حق وتو چيست؟
در اين بين بايد از تاريخچه و نـحـوه عـملكرد حق وتو پرسيد.از سـال 1945 – سال تاسيس سازمان ملــل مـتـحــد –اتـحـاد جـمـاهـيـر شوروي و پس از آن روسيه 120 بار، آمـريكـا 76 بـار، بـريتـانيا 32 بار، فرانسه 18 بار و چين 5 بار از حق وتـوي خـود در شوراي امنيت اين سازمان استفاده كرده اند.
حـــق وتـــوي اعـضــاي دائـم عموما مورد انتقاد بوده است.
يك انتقاد عمده اين است كه اتحـاد جمـاهيـر شـوروي سـابق و آمـريكـا بـا استفاده گسترده از حق وتـو، نـظـام وتو را تا حدود زيادي بي‌اعتبار كرده اند.
در جـريـان جنگ سرد، اتحاد جـمـاهـير شوروي استفاده از حق وتو را تقريبا حق طبيعي و منطقي خود مي‌دانست.
در سـال‌هـاي اخير نيز آمريكا به منظور حفاظت از دولت اسرائيل در مـقـابـل انـتـقادها يا تلاش‌هاي بـيـن‌الـمللـي بـراي مـهـار تحركات نــظــامــي آن، مـكـررا از حـق وتـو استفاده كرده است.
منتقـدان نـظـام وتـو همچنين اشـاره مـي‌كننـد كـه حتـي بـرخي از قـطعنامه‌هايي كه تصويب مي‌شود نيـز در عمـل اجرا نمي شود.انتقاد عمـده ديگـر از نظام وتو اين است كـه پنـج عضـو دائم، يعني فاتحان جـنــگ جـهــانــي دوم، نمـايـانگـر واقـعـيـات جـغـرافـيـايـي– سياسي جهان امروز نيستند.
به گفته منتقدان، اگر نظام وتو بـرچـيـده شود، ديدگاه اكثريت در شـوراي امـنيت فائق خواهد آمد و در آن صــورت بــايــد در انـتــظـار تـصـويـب قـطعنـامـه‌هـاي بيشتـر، موارد بيشتر شناسايي عوامل تهديد علـيـه امـنيت جهاني، موارد بيشتر مواخذه كشورها و همچنين تحريم تعداد بيشتري از كشورها بود.
البته اين موضوع با اين فرض مـمـكن است كه نظام اصلاح شده شــوراي امـنـيــت داراي اقـتــدار و اخـتـيارات اجرايي باشد، اختياري كه محترم شمرده شود، و همچنين مـنـابـع مـالي لازم براي اعمال اراده خود را در اختيار داشته باشد.
در حال حاضر اعضاي دائمي شـوراي امـنـيت نزديك به نيمي از بـودجـه كلـي سازمان ملل را تامين مي‌كنند.
تاكنون هيچ يك از پنج عضو دائمي شوراي امنيت به تمايل خود براي واگذار كردن حق وتو اشاره‌اي نكرده است. جالب آنكه تغييرات اعمال شده در منشور سازمان ملل مـتحد بايد از سوي پنج عضو اين شورا تصويب شود.
پروردگارا چه تنگ و تيره و تاريک می نماید راهي که دلالت تو در آن نيست و چه روشن و حقيقت نما و منير، صراطی که هدايت تو قرین آن است. خداوندا! تو خود می دانی که در هر شروع از تو کمک خواسته ام و این بار نیز؛ باشد که در ادای تکلیف و در طی این مسیر پر خطر، پرچم بر زمین نیفتد.