اصلاح‌طلبان و كلاف سر در گم اتحاد
آينده‌اي كه روشن نيست
اصـــلاح‌طلـــبـــــــان پـــــــس از شكست‌هاي پياپي، در سومين دوره انـتـخــابـات شـوراهـاي اسـلامـي در اقــدامــي حـسـاب شـده چهـره‌هـاي شــاخــص و مـيــانــه رو بــا ســابـقـه پست‌هاي وزارتي را با هدف افزايش ميزان پيروزي و جلب آراي مردم در تركيب ليست خود جاي دادند اما به رغم پيش بيني‌هاي آنان، اين ليست اصـولگـرايان بود كه حائز اكثريت آرا شد.
آن طــور كــه مـعلـوم اسـت دوم خـردادي‌ها پس از اين شكست‌هاي پـي در پي (ماراتن انتخابات مجلس هــفــتـم،نــهــمــيــن دوره ريــاســت جـمـهـوري، چـهارمين دوره مجلس خـبــرگــان رهـبــري و ســومـيـن دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا) اين بار تلاش مي‌كنند در محوريت سيد محمـد خـاتمـي اجمـاعي را حاصل كننـد اما واقعيت‌هاي موجود در اين جنـاح كـه البتـه تلخ هم هست سران اصلاحـات را از هم اكنون با نگراني مواجه كرده است.
بــر طـبــق سـنـاريـو جـديـد دوم خـردادي‌هـا، قـرار اسـت اكثر وزراي كـابـيـنه دولت خود را از شهرستان‌ها نامزد مجلس هشتم كنند تا علاوه بر جلــــب آراي مــــردم بــــه خـــاطـــر شـهــرت،شــانـس ديگـر نـامـزدهـاي همفكر را براي پيروزي كه قرار است در ذيـل لـيـسـت كـانديداهاي مطرح بگنجند تقويت كنند.
اخـبـار حكايت از آن دارد كه به عـنـوان مـثال از مصطفي معين، مهر علـيـزاده، عـبـدالـعلـي زاده، مـرتضي حـاجـي، جـهـانـگـيـري و شـمـخاني خــواسـتـه شـده اسـت كـه خـود را از حــوزه‌هــاي انـتـخــابـيــه اصـفـهـان، آذربـايـجان شرقي،مازندران و استان خوزستان نامزد مجلس هشتم كنند.
در حوزه انتخابيه تهران نيز قرار اسـت چـهـره‌هاي معتدل و شاخص مجمع روحانيون و نيز چهره‌هايي از حـزب اعتماد ملي و كارگزاران نامزد شوند.
دوم خـرداد‌هاي در حالي چنين سناريويي را با جديت و براي دومين بار پياپي دنبال مي‌كنند كه در 4 رقابت گـذشـتـه،مـوفـق نـشـدنـد اختلافات داخلـي را كـنـار گـذاشـتـه و لـيـسـت واحـدي را در تهـران و سراسر كشور ارائه دهند.
در اين ميان محوريت بحث بر سـر ورود يـا عدم حضور خاتمي در انتخـابـات پيش روست.خبرهايي از رايــزنــي مـجــدد بــرخـي گـروه‌هـاي اصـلاح‌طلـب بـراي قـانـع كـردن سيد مـحـمد خاتمي جهت كانديداتوري در انتخابات مجلس هشتم و معرفي او به عنوان سر ليست اصلاح‌طلبان به گوش مي‌رسد. اين در حالي است كه سـيـد مـحمد خاتمي رئيس جمهور سابق كشورمان با رد هر گونه اخبار در خــصــوص كــانــديــداتــوريــش در انتخابات مجلس هشتم گفت: <من بـه طـور قـطع كانديدا نخواهم شد و ايـن اخبار شايعه است.> وي پيشتر نـيـز گـفـتـه بـود كـه رهـبـر اصلاحات نـيـسـت و از صاحبان فكر و انديشه بــراي حـضــور در ايــن انـتـخــابـات حمايت خواهد كرد و ترجيح مي‌دهد جوانترها به ميدان بيايند.
سـوالـي كه مطرح مي‌شود علت ايـن دوگـانگـي‌ها و ابهامات است.به نظر مي‌رسد اين گروه‌ها در پي آنند كه بـا اين حمايت‌ها چهره‌اي مهربان از خــود بــه يــادگــار بـگــذارنــد تـا در عـرصـه‌هـاي بعدي به كمك حريفان ديـروز خـود امـيـدوارتر باشند، بدين تـرتـيـب با علم به عدم كانديداتوري خـاتـمي، بدون پرداخت هزينه‌اي و بـي‌آنـكـه بـرنـامـه‌هاي حزبي خود را تـغـيـيـر دهـند به سود و منفعتي دراز مدت دست خواهند يافت.
مـهـمـتـريـن مـسئله اصلاحات، اختلاف ميان كروبي و خاتمي است.
اما حمايت خاتمي از كانديداي مشـاركـت و مجاهدين در انتخابات رياست جمهوري نهم و رويگرداني وي از كروبي موضوعي نبود كه شيخ اصلاحـات به راحتي از كنار آن عبور كنـد بـه ويـژه هنگـامي كه شيخ موارد مــتـعـــددي را از بـــي‌مـهـــري‌هـــا و رويـگـردانـي‌هـا خـاتـمي در بايگاني حافظه خود داشته باشد و همان شد كه تنها چند روز بعد از سفر خاتمي بـه شـيـراز، انتقادت كروبي از جريان دوم خـرداد آغـاز شـد و وي سياست اطـلاق واژه تـنـدروي را بـه نـزديكان خـاتـمـي بـرگـزيد تا كم كم نگراني‌ها يش را رو كند.
كـروبـي در آن بـرهه مستقيماً از خاتمي به خاطر حمايت از مشاركت و مجـاهـديـن كه وي آنها را تندرو و عـامـل شكسـت دوم خـرداد معـرفـي كــرد، انـتـقــاد كــرده و گـفــت: "مـن مستقيمـاً اعلام مـي‌كنم كه به خاتمي نقد دارم."
كروبي و رقابت با خاتمي
بـي تـرديـد انـتـخـابـات رياست جمهوري دهم و تلاش كروبي براي حـمـايت جريان دوم خرداد از خود، هــدف اصلــي وي و نــزديـكــانــش حــداقــل در بــرنــامــه2 ســال آيـنـده آنهاست. كروبي از حضور رقيبي به نـام خـاتمـي در كنـار خـود بـه شدت نگـران است و سعي مي‌كند هر طور كه شده اين رقيب را از صحنه به در كند.
شيـخ اصلاحـات پروژه رسوايي مجاهدين و مشاركت را به خوبي ايفا و افكـار عمـومـي را متـوجه عملكرد افـراطـي و نـابخـردانه اين گروه‌ها كرد ولي نتوانست مناسبت اين گروه‌ها را بـا خـاتمـي آشكـار كنـد ضمن اينكه كـروبـي نتـوانسـت ايـن گـروه‌ها را از مـجـمــوعـه دوم خـرداد طـرد كـرده و خـاتـمـي را از چـشم دوم خردادي‌ها بياندازد، وي در اين راه فقط توانست تـعـدادي از اعـضـاي شوراي مركزي همبستگي را با خود همراه كند
كــروبــي بــا هـمـه ايـن تـدابـيـر همچنـان تـا جـايگاهي كه براي خود در اردوگـاه دوم خـرداد در نـظر گرفته فـاصله دارد بنابراين وي در تازه‌ترين اقـدام خـود تلاش مـي‌كنـد كه هدف اصلــي يـعـنـي دوركـردن خـاتمـي از انـتخابات رياست جمهوري دهم را به شكل ديگري و نه به روال سابق – تـخـريـب – در پـيش‌گيرد لذا موضع اخـيـر سـخـنـگـوي اعـتـمـاد ملي در هـمـيـن راسـتـا انـجـام گـرفت، يعني تـلاش در جهت اجماع مجموعه‌ها دوم خرداد براي كانديداتوري خاتمي در انتخابات مجلس هشتم.
مطمئناً بهانه كروبي براي توجيه ايــن اقــدام اجـمـاع دوم خـردادي‌هـا حــول خــاتمـي اسـت، يعنـي اينكـه اعـتـمــاد ملـي بـا اعـلام ايـنـكـه " در صـورت كـانـديـداتـوري خـاتمي در انـتـخــابــات مـجلــس هـشـتـم، وي سرليست انتخاتي اين حزب خواهد بود" در صدد القاء اين است كه چون تـشتت و تفرق در جريان دوم خرداد هـويـدا شـده و بـه دلـيـل عـدم اقـبال عـمـومـي بـه جـريان دوم خرداد، اين مـوضـوع نيز مشكلي افزون بر ديگر مـشـكـلات ايـن جـريـان است، پس بهتر آنكه حول خاتمي كه مورد وثوق هـمـه مـاسـت، جـمـع شده تا به يك ائـتـلاف حـداكـثـري دسـت يـابيم و عـمـلاً با اين اقدام خواستار آن است كـه خـاتـمـي را از صـحـنـه انتخابات رياست جمهوري دهم به در كند.
درگيري در چينش ديگر نامزدها
بـه نـظر اختلافات و درگيري‌ها در اردوگـاه اصلاح‌طلبان به اوج خود رسيده است.حصول وحدت در اين جـنـــاح كـمـــرنـــگ‌تــر از هـمـيـشــه مـي‌نمايد.به فرض حتي اگر خاتمي ســرلـيـســت اعتمـاد ملـي گـردد، در چـيـنش ديگر نامزدها مناقشه بسيار است.
سيد محمد خاتمي اخيراً با ارائه يـك پـيـشـنهاد – البته برخي از آن به عنوان توهين ياد مي‌كنند – به مهدي كـروبي اعلام كرد كه با اختصاص 10 نفر از ليست انتخاباتي دوم خرداد به احـزاب اعـتـمـاد ملي، همبستگي و مــردم ســالاري مـوافـقـت كـنـد و در صـورت عـدم پـذيرش اين پيشنهاد، جبهـه مستقـل اصلاح‌طلبي متشكل از جبهه مشاركت، سازمان مجاهدين و كــارگـزاران! وظيفـه تهيـه و تنـظيـم ليست انتخاباتي جريان دوم خرداد را برعهده خواهد گرفت.
بدون شك اين پيشنهاد خاتمي را نمـي‌تـوان بـه عنـوان يـك پيشنهاد سخاوتمندانه به كروبي تلقي كرد چرا كــه آنگـونـه كـه خـاتمـي بـه كـروبـي پيشنهاد كرده، سهم اعتماد ملي از 30 كـانديداي انتخابات هشتم در تهران در خـوشـبـيـنـانـه‌تـريـن حالت 4 نفر اســت و ايــن مــوضـوعـي اسـت كـه مـطمئنـاً هيـچ تنـاسـب و سنخيتي با آنچه كه كروبي در طي ماه‌ها اخير با حملات آتشيـن خود در پي آن بود، ندارد.
پيشنهاد خاتمي در حالي است كــه محمـدرضـا خبـاز، رئيـس دفتـر مـــركــزي حــزب اعـتـمــاد ملــي در گـفــت‌وگـو بـا خـبـرنـگـار سـپـهـر در خصوص تصميمات تازه اين حزب براي انتخابات مجلس هشتم گفت: <شـوراي مـركزي حزب اعتماد ملي تصـويـب كـرد كـه 50 درصـد ليست ائتلاف بايد به اين حزب اختصاص داشته باشد>!! خواسته‌اي كه عملا با مــطــرح شــدن اســامــي مـورد نـظـر همفكـران خـاتمـي از جملـه محمد رضـــا عـــارف، حـســـن روحــانــي، محمد‌هاشمي، اسحاق جهانگيري، ايـرج فـاضـل، رضـا ملـك زاده، رضا امــراللـهـي، مـوسـوي لاري، مـجـيـد انـصــاري، سـيــد مـحـمـود دعـايـي، سـيد‌هادي خامنه‌اي، رسول منتجب نـيـا، بـيـژن نـامـدار زنـگـنـه، صـفـدر حسيني، حبيب‌الله بيطرف، همتي، محمد شريعتمداي، عبدالعلي زاده، عـيـســي كـلانـتـري، عـادلـي، نيلـي، مـرتـضـي حـاجـي، الـويـري، مـحمد عـطريانفر، احمد پورنجاتي، حسين كـمــالـي، زهـرا شـجـاعـي، روشـنـك سـيــاسـي، سهيلا جلـودارزاده، زهـرا اشـراقـي، علـيـرضـا محجوب، جواد اطـاعت، حسام الدين سراج، صادق خرازي، طاهرنژاد و خانجاني تحقق ناپذير است.
صـحـبـت‌هـاي اخـيـر خـاتـمـي گـرچـه بـه ظـاهـر رنـگ و لعاب يك پيشنهاد را دارد اما حاوي نكات مهم و قابل تأملي است.
نـخـسـت ايـنـكه خاتمي با ارائه اين پيشنهاد درصدد آشكار كردن اين واقـعـيـت بـرآمـد كـه از ديدگاه وي و نـزديـكـانـش اعـتـماد ملي مترادف و همطراز با احزابي مانند همبستگي و مــــردم ســــالاري اســــت و ايـــن از اختصاص سهميه برابر براي اين سه حزب آشكار است.
دوم اينكـه ايـن پيشنهـاد بيـانگر ايـن است كه تمامي تلاش‌ها كروبي در طـي مـاه‌هـاي اخيـر و انتقـادهـاي شــديــد بـه كـسـانـي كـه وي آنـهـا را افــراطيـون دوم خـردادي مـي‌نـاميـد، كـمـتـرين فايده‌اي براي وي و حزب اعـتـمـاد ملـي و هـمـچـنـيـن كمترين تـأثـيري را بر سيستم تصميم‌گيري و تـركـيـب تـصـمـيم‌گـيـران جريان دوم خرداد داشته است.
پـيـشـنـهـاد خـاتـمـي هـمـچنين بـيــانـگــر ايــن واقـعـيــت اســت كـه تصميم‌گيران و تصميم‌سازان جريان دوم خــرداد هـمـچـنـان مشـاركـت و مجاهدين هستند و تلاش براي تغيير در ايـن سـيـسـتم كـمـترين ثمره‌اي را نخواهد داشت.
امــا اصلـي‌تـريـن و مـهـمـتـريـن مــوضــوعــي را كــه مــي‌تـوان از ايـن پيشنهاد خاتمي و بخصوص آنجا كه وي عـدم پـذيـرش ايـن پـيـشـنهاد از ســوي كــروبــي را بــاعــث ائـتـلاف مـشـاركـت، مـجـاهـديـن و كارگزاران مـي‌دانـد، اسـتـنباط كرد اين است كه حذف كروبي از معادلات جريان دوم خــرداد و عـبــور از وي چـنـدان كـار دشـواري بـراي خـاتمي و اطرافيانش نـيسـت، يعنـي همـان چيـزي كـه در جـريان انتخابات رياست جمهوري نهم اتفاق افتاد.
پروردگارا چه تنگ و تيره و تاريک می نماید راهي که دلالت تو در آن نيست و چه روشن و حقيقت نما و منير، صراطی که هدايت تو قرین آن است. خداوندا! تو خود می دانی که در هر شروع از تو کمک خواسته ام و این بار نیز؛ باشد که در ادای تکلیف و در طی این مسیر پر خطر، پرچم بر زمین نیفتد.